Make your own free website on Tripod.com

Sunčev sistem Galaksija Meteori Asteroidi Verovanja Zanimljivosti
Rečnik Vesti Arhiva Linkovi Download Kontakt

 Rečnik "Z"

 1-0 A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V Z Č

Z
Zabranjene linije Linije koje se ne mogu naći u spektrima pod normalnim uslovima, ali su zapažene u pojedinim astronomskim spektrima.
Zenit Tačka na nebu tačno iznad glave posmatrača.
Zodijak Pojas na nebeskom svodu utvrđen još u starom veku a koji se pruža ±8°oko ekliptike i prolazi kroz 12 sazvezđa (Ovan, Bik, Blizanci, Rak, Lav, Devojka, Vaga, Škorpia, Strelac, Jarac, Vodolija, Ribe). U novije vreme, usled precesije i preciznijeg definisanja granica sazvezđa u ovaj pojas treba ubrojati i 13-to sazvezđe, sazvezđe Zmijonošu (Ophiuchus). Posmatrano sa Zemlje kroz zodijak prolaze Sunce, Mesec i planete. Inače ovaj pojas je dobio ime zodijak po tome što većina sazvezđa iz ovog pojasa nosi ime neke životinje (reč zodijak je grčkog porekla i u osnovi znači "životinjica").
Zvezdane veličine To je u stvari naziv za jačinu sjaja zvezda. a) Apsolutna veličina je prividna veličina koju bi imala zvezda kada bi se našla na daljini od 10 parseka. b) Bolometrijska veličina se odnosi na ukupno zračenje koje šalje zvezda ne samo u obliku vidljive svetlosti. c) Prividna veličina je prividni sjaj nebeskog tela kakav se vidi slobodnim okom (teleskopom). Što je objekat sjajniji to mu je veličina manja. Venera ima veličinu oko - 4.5, Sirius - 1.4, Severnjača + 2. d) Fotografska veličina je veličina koja je izvedena od veličine zvezdine slike na fotografskoj ploči.
Zvezdane asocijacije Sastoje se od nekoliko destina zvezda a čine ih skupovi veoma mladih zvezda. Identifikuju se ili kao svetle sa glavnog niza ili kao zvezde tipa T Tauri. Zvezde najveće mase spektralne klase O ostaju u glavnom nizu samo nekoliko miliona godina, pa su zato asocijacije koje ih sadrže veoma mlade. Zvezde T Tauri su još mlađe i one su u toku sažimanja ka glavnom nizu. Zato što je u njima malo zvezda, njihova gravitacija ne može da ih zadrži na okupu, pa se one brzo rasture. U vezi sa njima se često pojavljuju velike količine međuzvezdane materije. Usko su usredsređene u spiralne rukavce u ravni Mlečnog puta. Ima ih i u oblasti Oriona i Cefeja.
Zodijačka svetlost Kupa svetlosti koja se diže od horizonta i prostire se duž ekliptike. Vidljiva je samo kada je Sunce malo ispod horizonta, a najbolje se vidi u svetle večeri ili jutra bez mesečine. Misli se da potiče od malih čestica prašine rasutih blizu glavne ravni Sunčevog sistema. Još bleđe proširenje duž ekliptike je poznato kao Zodijački pojas.
Zona izbegavanja U oblasti visokih galaksijskih širina (uglovna daljina merena od galaksijske ekvatorske ravni, pozitivno na sever, negativno na jug) postoje mnoge galaksije, dok blizu galaksijske ravni (ekvatorske) postoji pojas od 20° u kojem može samo poneka da se vidi. Ovaj prazan pojas se naziva zona izbegavanja. Nastaje zbog prisustva oblaka prašine koji upijaju svetlost u galaksijskoj ekvatorskoj ravni.
Zvezdano jato To je grupa fizički povezanih zvezda za koje se smatra da su istog porekla. Postoje dva osnovna tipa zvezdanih jata i to: otvoreno i loptasto.