Make your own free website on Tripod.com

Sunčev sistem Galaksija Meteori Asteroidi Verovanja Zanimljivosti
Rečnik Vesti Arhiva Linkovi Download Kontakt

Daleko od Sunca

 

Od tri najudaljenije planete Sunčevog sistema, Uran i Neptun spadaju u grupu gasovitih planeta ( zajedno sa Jupiterom i Saturnom ), jer im je masa oko 15 puta veća od Zemljine, a Pluton je relativno mala planeta, sa masom približno ravnoj Zemljinoj.

Uran, prvu od planeta koju drevni astronomi nisu poznavali, otkrio je engleski astronom Vilijam Hersel 1781. godine. Sa prečnikom od 53400 km Uran ima gotovo 15 puta veću masu od Zemlje, dok mu je zapremina 73, 5 puta veća od Zemljine. Kreće se brzinom od 6, 8 km/s oko sunca, od kojega je prosečno udaljen 3 milijarde km. Pun obilazak oko sunca uran izvrši za 84, 015 Zemljinih godina. Ova zelenkasta planeta rotira oko svoje ose u pravcu suprotnom u odnosu na ostale planete, ali pošto mu je osa nagnuta za 98 o ( kod Zemlje svega 23, 5 ) , Uran svake 43. godine okreće naizmenično svoje polove prema Suncu i oni u tom polozaju ostaju nekoliko godina. I obrnuto: svake dvadeset prve godine, kada se Uran premesti za četvrtinu svoje orbite, Suncu je okrenuto rotirajuće ekvatorsko područje planete.

Uprkos mnogim nastojanjima naučnici ni danas nisu uspeli da objasne uzrok neobičnog ponašanja Urana. Situacija je utoliko čudnija što i pet Uranovih satelita imaju slično ćudljivo ponašanje. Jedino što astronomi tvrde je da uzrok promene pravca rotacije Urana potiče iz vremena pre nastanka satelita, jer je nemoguće da su se planete i već formirani sateliti, nepovezani sa njom nekom čvršćom vezom, mogli izopačiti na sličan načn.

Neki astrofizičari tvrde da Uran ima usijano jezgro, a da su se za oko 4, 5 milijardi godina njegovog postojanja rashladili i zamrzli samo spoljni slojevi planete i to do nekoliko stotina km. Sunčeva svetlost je na njemu oko 400 puta slabija nego na Zemlji, pa na njegovoj povrsini vladaju temperature od oko -200 oC. U takvim uslovima, u metansko-vodoničnoj atmosferi Urana, teško da postoji bilo kakav oblik života.

Neptun, osmu po redu planetu Sunčevog sistema, otkrio je nemački astronom Gal 1864. godine, na osnovu teorijskih proračuna francuskog astronoma Levarjea i engleskog matematičara Adamsa, što je predstavljalo trijumf nebeske mehanike.

Po strukturi, Neptun je sličan Uranu, ali je po masi malo veći. Srednje rastojanje od Sunca dostiže na 4, 5 milijardi km. Oko Sunca se kreće srednjom brzinom od oko 4, 5 km/s, pa mu godina traje gotovo 165 Zemaljskih. Prečnik mu je veći od Zemljinog 3, 5 puta, a masa 17, 2 puta. Oko svoje ose se okrene za svega 8 časova ( prema nekim osmatranjima i 15, 8 časova ) . Neptun je plavičaste boje i na nebu se može videti kao zvezda osme veličine. Teorijski proračuni pokazuju da je temperatura na njemu niža od -200 oC, a osnovna komponenta njegove atmosfere je metan. Neptun ima samo dva satelita, od kojih Triton spada među najveće u Sunčevom sistemu.

Pluton je deveta planeta Sunčevog sistema. Otkrio ga je astronom Klajd Tombo 1930. godine, a na osnovu proračuna iz 1910. godine. Srednja udaljenost od Sunca mu je 6 milijardi km. Orbitalni obilazak oko Sunca izvrsi za 250 Zemaljskih godina. Zbog velikog ekscentriteta orbite, Pluton menja rastojanja od Sunca, pa je ponekad blizi Suncu od Neptuna. Zbog ogromne udaljenosti do njega dolazi 900 puta slabija Sunčeva svetlost nego na Zemlji, temperatura ne može biti viša od -200 oC. Još uvek se ne zna da li Pluton ima atmosferu. Njegova masa, određena na osnovu poremećaja Neptunove putanje, dostiže 0, 925 Zemljine, dok mu prečnik iznosi oko 5500 km; iz toga sledi da mu je gustina 10 puta veća od Zemljine. Pluton, kao i Uran, ima zelenkastu boju. Do sada nije otkriven nijedan satelit u blizini ove planete.

Uran i njegovi sateliti: snimci sačinjeni 15. januara i 16. aprila 1960. godine

Plavičasta zvezda: Neptun i njegov satelit obeležen strelicom

 

Zemlja blizu smaka sveta tajna postanka crveni mars
lutajuće zvezde najmanja planeta sondiranje planeta
kralj planeta varljive granice zvezde repatice
biser sunčevog sistema veliko putovanje ono što lebdi
daleko od sunca pojas asteroida fenomen života
zemljin mesec svet sumraka drugi sistemi

VRH