Sunčev sistem | Galaksija | Meteori | Asteroidi | Verovanja | Zanimljivosti |
Rečnik | Vesti | Arhiva | Linkovi | Download | Kontakt |
Pojas
asteroida
Prostor iza Marsa izgleda isuviše prazan, jer do Jupiterove orbite ima
čitavih 550 miliona
km. Ali u njemu se ipak nešto nalazi: asteroidi - mala nepravilna ostrvca kamena i metala,
koja sva zajedno iznose manje od 5% mase našeg meseca. Procenjuje se da ih ima oko 250000,
ali pretežno ne većih od nekoliko metara. Prvi asteroid, ( na
grčkom - sličan zvezdi ) ,
otkriven je prve noći 19. veka. Italijanski astronom Đuzepe Pjaci ga je primetio na
noćnom nebu, a nemački matematičar Fridrih Gaus
proračunao mu je orbitu - 413, 6 miliona
km od Sunca. Pjaci mu je dao ime Cerera. Kasnije je izračunato da mu
prečnik iznosi 767 km.
U toku 19. veka otkriven je
veći broj
planetoida. S početka su oni dobijali grčka ženska imena iz mitologije, a zatim
počev od
Erosa - i muška. Krajem 19. veka bilo ih je otkriveno toliko da je ponestalo
mitoloških
imena , pa su dobijali sasvim obična imena kao što su: Fotografika, Hilaritas, Hipodamija,
Fantazija i slično. Samo još tri asteroida imaju
prečnik od preko
300 km, dok ih oko 400 imaju prečnik između 15 i 300 km, a svi ostali su manji od 15 km.
Oko 2000 registrovanih asteroida imaju razmere od oko 1 km, dok je
najveći broj relativno
malo kamenje nepravilnog oblika sa masom od samo nekoliko kg. Golim okom se može videti jedino asteroid Vesta
( precnik 385 km ), jer mu orbita prolazi relativno blizu Zemljine. Ostali se mogu
otkriti samo pomoću teleskopa. Zbog malih dimenzija i sile
teže, svi asteroidi su bez
atmosfere. Prema Ticijus - Bodevoj formuli, na mestu gde
se danas nalazi asteroidni pojas trebalo bi da se nalazi - planeta. Tako je nastala
teorija da je u davnoj prošlosti između Marsa i Jupitera postojala planeta Faeton (
Asteriodija ) , koja se toliko priblizila Jupiteru da je njegova gravitacija
učinila da se
struktura došljaka prenapregne i on se raspadne na komade,
čiji je jedan deo ( planetoidi
) ostao na orbiti, a drugi deo se raštrkao po kosmosu u vidu kometa i meteorida. Američki astronom
Dž. Ovenden je 1972. godine
pomoću složenih proračuna modelirao čitav Sunčev sistem i odnose
između orbita svih 9
planeta u toku više miliona godina unazad. Račun se nije slagao sve dok u
proračune nije
uneo podatke o hipotetičnoj planeti ( iz međuprostora
između Marsa i Jupitera ) sa 95%
Zemljine mase - u period od pre 16 miliona godina. Stabilna računska rastojanja su se tada
do promila složila sa stvarnim udaljenostima. Ako je zaista postojala, planeta Faeton je,
dakle, eksplodirala pre 16 miliona godina.
|